العلامة الحلي

پيشگفتار 20

الباب الحادي عشر ( مع شرحيه النافع يوم الحشر للسيوري ومفتاح الباب للحسينى )

سيّد محمود مرعشى كه در سال 1405 هجرى قمري در قم بوسيلهء كتابخانهء آية اللّه العظمى مرعشى نجفي چاپ شده است . مفتاح الباب ابن مخدوم اين كتاب كه براي نخستين بار چاپ مىشود بوسيلهء أبو الفتح بن مخدوم الخادم الحسيني العربشاهى متوفى 976 از أحفاد مير سيّد شريف جرجانى تاليف شده وبه شاه طهماسب صفوى أوّل متوفى 980 تقديم گرديده است . از همين مؤلّف كتابي ديگر به نام آيات الاحكام كه به تفسير شاهى معروف است در سال 1362 باهتمام حاج ميرزا ولىّ اللّه اشراقي در دو مجلّد بوسيلهء انتشارات نويد چاپ شده وشرح حالي هم از أبو الفتح بن مخدوم در آغاز آن آمده است . شرح أبو الفتح بر باب حادي عشر شرحي مزجى است بر خلاف شرح فاضل مقداد كه بر مبناى « قال » « أقول » است وچنانكه ملاحظه مىشود اين شرح مفصّل‌تر وو مبسوطتر از شرح فاضل مقداد است ومؤلّف در آن به نقد آراء فلاسفه ومتكلّمان اشعرى ومعتزلي پرداخته واز مواضع شيعه در مسائل مختلف كلامي بصورت عالمانه‌اى دفاع كرده است . از مقدّمه كتاب چنين بر مىآيد كه أو مدتي در درگاه ودربار شاه طهماسب بوده واز همين فرصت براي تحرير اين كتاب استفاده برده است واز اين روى بصورت مبالغه‌آميزى يك صفحه كامل در تعريف وتوصيف أو مىآورد وأو را « ملجأ فرقهء ناجيه » و « مرجع شيعهء راجيه » مىخواند وبالآخرة كتاب را به پيشگاه أو تقديم مىدارد وچنانكه از پايان كتاب بر مىآيد تاليف كتاب يك سال پيش از زمان رحلت مؤلّف صورت گرفته است . كتاب بر أساس سه نسخه تصحيح شده است : 1 - نسخه متعلّق به مؤسّسهء مطالعات اسلامى دانشگاه مك‌گيل ، شعبهء تهران . اين نسخه در ضمن مجموعه‌اى است كه نخستين آن مفتاح الباب است وبنظر مىآيد كه بوسيلهء دانشمندى استنساخ شده است وبجهت روشنى ودرستى خط وكم غلط بودن اين